Εισηγητής:

Βασίλης Γιαλαμάς

Περίληψη:

Ο στόχος της Ανάλυση Συστάδων είναι δημιουργία μιας τυπολογίας των ατόμων του δείγματος μιας έρευνας. Η διαδικασία στηρίζεται στην εγγύτητα δύο ατόμων μεταξύ τους, χρησιμοποιώντας την απόστασή τους η οποία ορίζεται από την διαφορά των τιμών τους πάνω σε μια σειρά από χαρακτηριστικά.

Η Παραγοντική Ανάλυση χρησιμοποιείται κυρίως με στόχο τη μείωση των δεδομένων Δημιουργώντας ένα μικρό σύνολο λανθανουσών μεταβλητών (Παράγοντες) από ένα μεγάλο σύνολο παρατηρούμενων μεταβλητών (οι περισσότερες από τις οποίες συσχετίζονται μεταξύ τους). Στο κεφάλαιο αυτό αυτοπαρουσιάζονται δυο βασικοί Παραγοντικής Ανάλυσης, η Διερευνητική και η Επιβεβαιωτική.

Στην Διερευνητική Παραγοντική Ανάλυση δεν έχουμε προκαθορισμένη ιδέα γύρω από τη δομή ή για τον αριθμό των παραγόντων που προκύπτουν από το σύνολο των μεταβλητών.

Εκτελείται μια Επιβεβαιωτική Παραγοντική Ανάλυση όταν ελέγχεται μια συγκεκριμένη υπόθεση γύρω από τη δομή ή τον αριθμό των παραγόντων που εκφράζονται από ένα σύνολο παρατηρούμενων μεταβλητών (πχ. Μπορεί να προβλέπουμε την ύπαρξη δυο διαστάσεων στα δεδομένα μας και να θέλουμε να το επαληθεύσουμε).

Η Ανάλυση Διαδρομής αναπτύχθηκε με στόχο την διάσπαση των συσχετίσεων σε διαφορετικά μέρη για την ερμηνεία των επιδράσεων (πχ. Πως το μορφωτικό επίπεδο των γονέων επηρεάζει το εισόδημα των παιδιών μετά από 40 χρόνια;). Η Ανάλυση Διαδρομής αναπτύχθηκε με στόχο την ερμηνεία των άμεσων και έμμεσων επιδράσεων μεταξύ μεταβλητών διασπώντας συσχετίσεις τους (πχ. Πως το μορφωτικό επίπεδο των γονέων επηρεάζει το εισόδημα των παιδιών μετά από 40 χρόνια;).

Η Ανάλυση Διαδρομής συνδέεται στενά με την πολλαπλή παλινδρόμηση. Μπορούμε να πούμε ότι η Παλινδρόμηση είναι μια ειδική περίπτωση Ανάλυσης Διαδρομής. Η μοντελοποίηση αυτή αναφέρεται μερικές φορές ως «μοντελοποίηση της αιτιότητας». Αυτή η ονομασία οφείλεται στο ότι αυτές η τεχνικές μας επιτρέπουν να ελέγχουμε υποθέσεις αναφορικά με τη σχέση αίτιου- αποτελέσματος, χωρίς κανένα χειρισμό των μεταβλητών. Ωστόσο η αιτιότητα στη «μοντελοποίηση της αιτιότητας» αναφέρεται σε παραδοχή κατά την διαμόρφωση του μοντέλου και όχι σε αποτέλεσμα της τεχνικής. Τα μοντέλα της Επιβεβαιωτικής Παραγοντικής Ανάλυσης και της Ανάλυσης Διαδρομής μπορεί να θεωρηθούν περιπτώσεις των Μοντέλων Δομικών Εξισώσεων.

Τα περιεχόμενα του μαθήματος αφορούν τις 4 παρακάτω ενότητες:

  • Ανάλυση Συστάδων
  • Παραγοντική Ανάλυση
  • Ανάλυση διαδρομής
  • Επιβεβαιωτική Παραγοντική Ανάλυση

Έρευνα/ες που χρησιμοποιήθηκαν στο μάθημα:

  • Ευρωπαϊκή κοινωνική έρευνα (2ος και 5ος γύρος)